News & Events

Zaman akıyor. Artık ne yılları yakalayabiliyoruz, ne ayları, ne de günleri. Akıp giden zaman her şeyi değiştiriyor. Bazen biz bile şaşırıyoruz bu değişime, değişimin hızına. Anbean içindeyiz aslında değişimin, her saniyesini yaşıyoruz. Ama bazen o kadar hızlı yaşıyoruz ki hayatı; durup bakmıyoruz, bu nedenle de görmüyoruz. Bazen de belki görmek istemiyoruz.

Teknolojinin hayatlarımızı geri dönüşü olmayan bir şekilde değiştirdiği aşikâr. Bu kimyasal değişimin iyi tarafları da var kötü tarafları da. Hepsi yazıldı, çizildi; yazılıp çizilmeye de devam ediyor. Her tartışma konusu gibi, teknolojinin faydalı olup olmadığı da nereden baktığımıza, neresinde durduğumuza göre değişiyor elbette. Bu yazıda hayatta kalmak için savunma mekanizması haline getirdiğimiz gözümüzdeki tozpembe gözlükleri çıkarıp biraz da günümüzün en büyük problemlerinden birine değineceğiz. Zira internet çağının literatüre kazandırdığı siber zorbalık kavramı, sadece bir kavram olmakla kalmayıp git gide hayatlarımızı tehdit eden bir unsur haline gelmeye başladı.

Peki nedir bu siber zorbalık?

Aslında her birimizin aşina olduğu, belki faili belki mağduru olduğu bir kavram.

Maalesef ki aşina olduğumuz zorbalık tabiriyle oldukça benzer. Tek fark siber zorbalığın telefon, tablet, bilgisayar gibi dijital platformlar aracılığıyla yapılıyor olması. Yani birinin facebook fotoğrafının altına hakaret barındıran bir yorum yazmışsanız, veya twitter üzerinden tehdit içeren bir mention atmışsanız, veya bir arkadaşınızın onur kırıcı fotoğraflarını sosyal medya platformları üzerinden izni olmadan yaymışsanız; evet, siz de bir siber zorbasınız demektir. Veya tam tersi, bunlara maruz kalmışsanız; bu da siber kurbanlıktan mustarip olduğunuz anlamına gelir. Yani aslında siber zorbalık dijital saldırganlık demektir.

Sıkıcı ama gerekli istatistiki bilgilere gelirsek; NSCPP.org.uk sitesinde yayınlanan bilgilere baktığımızda, 2016’da UNICEF adına yayınlanan bir makale interneti kullanan her üç kişiden birinin 18 yaş altı olduğunu söylüyor. Ve 2017’de yapılan bir araştırma 8-11 yaş aralığında her sekiz çocuktan biri, 12-15 yaş aralığında da her 5 çocuktan birinin siber zorbalığa maruz kaldığı görülüyor.1

Açıkçası ülkemizde de durum çok farklı değil. Habertürk’ün 1 Ağustos 2018 tarihli haberine göre, 28 ülkenin katıldığı geniş ölçekli araştırmaya Türkiye’den katılan ebeveynlerin %20’sinin çocuklarının siber zorbalığa maruz kaldığını belirtmiş.2

Siber zorbalık toplumun her kesimini etkileyen önemli bir tehlike olsa da; sanırım hepimiz en çok gençlerimiz ve çocuklarımızın tehdit altında olduğu konusunda hemfikirizdir. Gençlerde ve hatta ne yazık ki çocuklarımızda internet ve dijital platformların kullanımı her geçen gün artıyor. Ve bazen küçük çocuklarımızın bile telefonu veya bilgisayarı eline aldığında nerelerde vakit geçirdiğini kontrol etmemiz zor olabiliyor. Peki depresyon, anksiyete, öz saygı düşüklüğü, intihar gibi birçok psikolojik probleme yol açabilen bu sinsi sorunla nasıl başa çıkmamız gerekiyor?3, 4

  • Öncelikle her sorunla başa çıkarken olduğu gibi çocuğunuza sizinle konuşabileceği bir ortam sağlayın. Bu durumu sizinle paylaşmaya teşvik edin ve kendini rahat, güvende hissettirin.
  • Çocuğunuza bu tip bir durumda karşılık vermemesini tembihleyin. Ancak ileride delil oluşturabilecek her türlü veriyi (fotoğraf, soya, yazı) saklayın.
  • Engelleme özelliğini kullanmaktan çekinmeyin. Zorbalık yapan kişiyi kendi platformlarınızdan engelleyin.
  • Teknolojiyle geçirilen vakte sınır koyun. Çocuğunuzun zorbalığa uğradığı platformları kullanması konusunda kısıtlama getirin. Her ikinizin de uyacağı makul bir anlaşma iş görebilir.
  • Çocuğunuzun dijital ortamda geçirdiği vakitten haberdar olun. Sosyal medya hesaplarında takip ettiği kişileri, sayfaları, hareket dökümünü bilin. Ancak her fotoğrafına ‘annesinin kuzusu/yakışıklı oğlu’ şeklinde yorumlar yaparak onu rencide etmeyin. J
  • Ve teknolojinin size sunduğu güvenli ortam seçeneklerini araştırın, faydalanın. Birçok akıllı telefon ve bilgisayar girilen siteleri kısıtlayan, kontrol eden ayara sahip. Bunları kullanın.
  • Ve bu durumlardan farklı olarak zorbalık yapan eğer sizin çocuğunuzsa öncelikle onu zorbalığa iten sebepleri araştırın. Eğer öfke kontrolü gibi bir sorundan kaynaklanıyorsa bir uzmandan yardım alın. Ve en önemlisi, çocuklarınızın rol modeli olarak ebeveynlerini aldığını unutmayın; hayatınızın her anını bunun bilincinde yaşamaya özen gösterin.5

Son söz: Dünya bir oyun sahnesi. Hepimiz rollerimizi oynuyor ve çekiliyoruz. Bazen yeni oyuncular katıyoruz bu sahneye, bazen bazı oyuncuları yitiriyoruz. Ne olursa olsun en sonunda sahneden hepimiz çekiliyoruz. Ama sahneye kattıklarımız kalıyor. Kimimiz yazdığımız kitaplarla, kimimiz yaptırdığımız hayratlarla, kimimiz de söylediğimiz şarkılarla bu dünya sahnesine katkıda bulunuyoruz. Bir şey daha var ki kattığımız, kimse bilmiyor, konuşmuyor, üzerinde durmuyor. O da mirasımız; çocuklarımız. Hani güzellik yarışmacılarının klişe bir sözü vardır ya “Barış dolu bir dünya istiyorum!”.  Evet, hepimiz barış dolu bir dünya istiyoruz, bu doğru. Ama istediğimiz bu değişimin kendimizden başladığını unutmamalıyız. Bizler dünyaya sağlıklı nesiller getirelim ki bu dünyaya olumlu bir katkıda bulunalım. Belki de dünya barışını sağlayacak evlatlar yetiştireceğiz. Bunun için önce çekirdekteki savaşlardan başlayacağız. Çevremizden.

Çocuklarımıza, torunlarımıza güven dolu bir sahne bırakabilmek dileğiyle.

 

Kaynaklar:

  1. https://www.nspcc.org.uk/preventing-abuse/child-abuse-and-neglect/online-abuse/facts-statistics/
  2. https://www.haberturk.com/tv/burasi-turkiye/video/global-olcekte-arastirma-yapildi-iste-turkiyenin-siber-zorbalik-raporu/522748
  3. Serin, H. (2012), Ergenlerde Siber Zorbalık / Siber Mağduriyet Yaşantıları ve Bu Davranışlara İlişkin Öğretmen ve Eğitim Yöneticilerinin Görüşleri, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi
  4. Horzum, M.B., Ayas, T., Orta Öğretim Öğrencilerin Psikolojik Belirtilere Göre Sanal Zorba ve Sanal Mağdur Düzeylerinin Yordanması, Online Journal Of Technology Addiction & Cyberbullying, 2014, 1 (2) , 21-36
  5. https://kidshealth.org/en/parents/cyberbullying.html

Kaynaklar